Op 29 september 1954 ging CERN officieel van start: het Europese lab voor natuurkunde bij Genève. Nederland was een van de twaalf landen die het oprichtten. Het lab moest Europa na de oorlog weer samenbrengen, en gaf de wereld later het World Wide Web.
Stel je Europa voor, negen jaar na de Tweede Wereldoorlog. Steden worden nog herbouwd. Veel knappe wetenschappers zijn naar Amerika vertrokken, want daar is geld en ruimte voor onderzoek. Een kleine groep natuurkundigen in Europa wil dat veranderen. Hun idee: één groot laboratorium dat Europese landen samen betalen en samen gebruiken. Geen land kan dat alleen, maar samen wel.
Van plan tot laboratorium
In december 1951 nemen landen op een vergadering van UNESCO in Parijs het eerste besluit, zo beschrijft CERN het zelf op zijn geschiedenispagina. Een paar maanden later komt er een tijdelijke raad: de Conseil Européen pour la Recherche Nucléaire. De Franse beginletters vormen de naam CERN. In de zomer van 1953 tekenen twaalf landen het verdrag, onder wie Nederland, België, Frankrijk en West-Duitsland. Pas als genoeg landen het verdrag ook in hun eigen parlement hebben goedgekeurd, bestaat CERN echt. Dat gebeurt op 29 september 1954. Het verdrag bevat een bijzondere belofte. CERN doet geen onderzoek voor het leger, en alle resultaten worden openbaar gemaakt. In 1955 legt directeur Felix Bloch de eerste steen, vlak bij Genève. Die openheid bleek later goud waard. In 1989 bedacht de Britse onderzoeker Tim Berners-Lee bij CERN een manier om documenten via links met elkaar te verbinden. Zo konden wetenschappers makkelijk informatie delen. Dat idee werd het World Wide Web, dat we nu elke dag gebruiken. In 2012 vonden onderzoekers bij CERN een deeltje dat past bij het higgsdeeltje. Natuurkundigen hadden daar bijna vijftig jaar naar gezocht. Het helpt verklaren waarom andere deeltjes massa hebben. Uit twaalf landen zijn er inmiddels 25 lidstaten geworden. Wat begon als een plan om Europa te verenigen, is uitgegroeid tot een lab voor de hele wereld.
Wist jij dat het internet zoals we het kennen in een natuurkundelab begon? Welke uitvinding uit de geschiedenis verrast jou het meest?